Arhiva članaka objavljenih na Visoko.co.ba

Šta o kurbanskom otpadu na divljoj deponiji Očazi misli PU Visoko i Veterinarski fakultet

policija visocica asfaltgradnjaPredsjednik MZ Zimča Refik Kurgaš je nakon ekološkog incidenta sa istresanjem kurbanskog otpada na divlju deponiju “Očazi” u Gornjem Moštru zatražio i stručno mišljenje o ovom problemu sa Veterinarskog fakulteta u Sarajevu. Pored stručnog mišljenja koje je iznio Prof. dr sc. Abdulah Gagić, mještani Gornjeg Moštra su nam dostavili i zapisnik iz PU Visoko koji je sačinjen ovim povodom.

Predmet: Mišljenje o mogućim negativnim posljedicama zakopavanja animalnog otpada na području mjesne zajednice, lokalitet G. Moštre u neposrednom okruženju rijeke Bosne.

Činjenično stanje (Vaši navodi prilikom podnošenja usmenog zahtjeva za davanje mišljenja): Na području Gornjeg Moštra na lokalitetu Očazi na kojem se nalazi divlja deponija iskopana je grobna jama od strane “JKP Visoko” u kojoj se odlaže kurbanski animlni otpad sa šireg općinskog područja. Grobna jama je locirana dvadesetak metara od korita rijeke Bosne. Dno jame je na dubini oko 5 metara, a zapremina je procjenjena na oko 80 m3

Subjektivne informacije o status grobne jame (Vaši navodi): Ukopavanje animalnog otpada vrši se povremeno– nakon Kurban-bajrama.

Na osnovu navedenih činjenica, kao i na osnovu uvida u odgovarajuće literaturne podatke, u mogućnosti samVam predočiti traženo

S t r u č n o   m i š lj e nj e

Uz najviši, naučno i stručno prihvatljivi stepen sigurnosti pri tvrdnji, smatram da lociranje grobne jame – deponije animalnog otpada čije dno je u filtracionoj zoni tla, a sama jama je u neposrednoj blizini korita rijeke Bosne na području MZ Zimča, lokalitet G. Moštre (Visoko), može imati veoma negativne posljedice kako po kvalitet i higijenski status okolnog zemljišta, tako i po kvalitet i higijenski status podzemnih voda, uključujući i kvalitet vode rijeke Bosne. Zbrinjavanje leševa i animalnog (klaoničkog) otpada zakopavanjem u strukture tla je mjera koja se sve manje preporučuje, čak i na prihvatljivim lokacijma koje ispunjavaju sve zoohigijenske uvjete. Kada se to radi u strukturama zemljišta pored vodotokova koje zbog kapilariteta tla imaju veoma dinamično kretanje (podizanje) podzemnih voda, onda je riječ o izuzetno ozbiljnoj ekološkoj i biološkoj grešci koja u krajnjem može rezultirati negativnim higijenskim posljedicama po strukture tla i vode, te negativnim higijenskim i zdravstvenim posljedicama po biljni i životinjski svijet uključujući naravno i ljude, odnosno njihovo zdravlje.

Predočeno mišljenje obrazlažem slijedećim činjenicama:

Animalni otpad je zaista obiman organski supstrat sa jasno definiranim higijenskim, ekonomskim i ekološkim determinantama. Iako barem kod nas još uvijek nema jasno zaokružene zakonske i podzakonske definicije niti tretman, pod pojmom animalni otpad treba podrazumijevati sve sporedne produkte koji su rezultat životnih aktivnosti životinja u prirodnim uvjetima života ili pri intenzivnom ekonomskom korištenju. Naravno, u animalni otpad spadaju i sporedni produkti nastali prilikom finalizacije sirovina animalnog porijekla – od klanja životinja do prerade mesa, a u sve se uključuju otpadne vode i zrak bez obzira da li su posljedica higijenskih, tehnoloških ili dijagnostičko – terapijskih mjera provedenih na životinjama ili u objektima u kojima su one smještene, odnosno objektima u kojima se vrši finalizacija animalnih proizvoda. I pored brojnih tehnoloških rješenja, animalni otpad u Bosni i Hercegovini se danas, kao i prije rata, ne tretira sa odgovarajućom ozbiljnošću, a uklanja se i koristi na najprimitivnije načine koji često ne zadovoljavaju  ni  higijenske, ni zdravstvene, ni ekološke, ni ekonomske kriterije.

Veoma je važno naglasiti kako je animalni otpad, obzirom na porijeklo i strukturu, dominantno organski supstrat i da mu ova činjenica daje poseban snačaj u svim aspektima njegovog zbrinjavanja. Za razliku od biljnog, takođe organskog otpada, koji za ljude i životinje ima pretežno toksikološki značaj, animalni otpad, zbog sadržavanja i sposobnosti očuvanja mikroorganizama toplokrvnih živih bića, ima i zdravstveni i higijenski i sanitarni, pa i toksikološki značaj. Stoga je nesporno da problem animalnog otpada, pojedinačno, ali i u cjelini kao dijela ukupnog otpada, treba posmatrati krajnje ozbiljno i sa mnogo šireg aspekta.

Voda u tlu predstavlja nezaobilazan faktor pri odvijanju svih procesa u njemu. Tlo uspostavlja vlastiti status prema vodi regulirajući tokove njenog veoma dinamičnog kretanja, ne samo na površini, nego i u svojoj unutrašnjosti. Voda mu osigurava fizičke, hemijske i druge karakteristike zahvaljujući kojima tlo direktno utiče na sastav i kvalitet vegetacije, te indirektno na zdravlje i zdravstvenu otpornost ljudi i životinja, odnosno proizvodnost kod životinja. Drugim riječima voda će se kroz strukture tla oko rijeke Bosne kretati u svim pravcima po zakonima gravitacije i kapilarnog uzdizanja. Tako će se dio atmosferskih padavina zadržavati unutar filtracione zone u kojoj se nalazi i predmetna jama. S druge strane, podizanjem riječnog nivoa, podizat će se i nivo podzemnih voda pa će u jednom trenutku takva voda prodrijeti i u grobnu jamu – deponiju dolazeći u kontakt sa odloženom organskom materijom i mikroorganizmima u njoj. Svojevrsnim ispiranjem sadržaja jame opasna organska materija može doprijeti na površinu tla, rasprostrijeti se šire u njegovim strukturama ili dospjeti do vodoopskrbnih objekata kao što su izvori, bunari i slično.

Potvrda navedenom je i poznata činjenica da su područja uz gornji i srednji tok rijeke Bosne, uključujući i gravitaciono područje opštine Visoko antraksni distrikti. Dakle područja u kojima se zbog specifične strukture tla, hidroloških procesa u njemu, te relativno razvijenog stočarstva sa klaonicama i preradom mesa, registrira pojava veoma opasne bolesti životinja i ljudi – antraksa.   

S poštovanjem i uz m. Selam,

Mišljenje izradio,

Prof. dr sc. Abdulah Gagić

 

Skeniran zapisnik iz PU Visoko

Zapisnik1Zapisnik2